Το ανώτερο κατάστρωμα του Πάρωνα, όπου διακρίνονται τα πυροβόλα του πλοίου, το σύστημα πλοήγησής του (τιμόνι και πηδάλιο) στην πρύμνη του και ο «εργάτης» της άγκυρας.
Το μέσο κατάστρωμα (πρώτο υπόφραγμα-αμπάρι) του πλοίου, όπου φιλοξενούνται, από αριστερά προς τα δεξιά, η καμπίνα του πλοιάρχου ή πλοιοκτήτη, στον ενδιάμεσο χώρο διακρίνονται μικροί κλειστοί χώροι που φιλοξενούν τις αποθήκες των «ευγενών εμπορευμάτων» ( μετάξια, μπαχαρικά, ακριβά ποτά, κα) και των υλικών ( σκοινιά, ιστία, πυριτιδαποθήκη, αποθήκη ξυλείας, το μπαλαούρο-φυλακή κ.α.).Στη συνέχεια βρίσκεται ο χώρος ενδιαίτησης, το υπνωτήριο και κάτω από το σκεπαστό μέρος βρισκόταν το μαγειρείο του πλοίου.
Το κατώτερο κατάστρωμα (δεύτερο υπόφραγμα-αμπάρι ) αποθήκευσης-φύλαξης εμπορευμάτων & προμηθειών του Πάρωνα.
Πηγή: Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
α) Το ανώτερο κατάστρωμα.
Το ανώτερο κατάστρωμα του πλοίου, ήταν από τους σημαντικότερους χώρους του πλοίου μιας και εκεί βρίσκονταν όλα τα ζωτικής σημασίας, για την ίδια την ύπαρξη του πλοίου, στοιχεία όπως, ο χώρος του καπετάνιου (το ιερό άβατο) στην πρύμνη από όπου κυβερνούσε το πλοίο τόσο σε περιόδους ασφαλούς και ήρεμης πλεύσης, όσο και στις φουρτούνες και της ναυμαχίες που έδινε το πλοίο.
Στην πρύμνη βρίσκονταν και ο μηχανισμός πλοήγησης του πλοίου, το τιμόνι που με έναν πολύπλοκο μηχανισμό τροχαλιών και την χαρακτηριστική «ρόδα», που όλοι γνωρίζουμε, καθόριζε την λειτουργία του πηδαλίου και την πορεία του πλοίου.
Μηχανισμός λειτουργίας του πηδαλίου του Ελληνικού Πάρωνα.
Πηγές: Εικόνα α) Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ». Εικόνες β–γ) THE BUILD-UP SHIP MODEL- GHARLES G. DAVIS – DOVER PUBLICATIONS , INC . NEW YORK (p. 138)
Ανάμεσα στον μηχανισμό πλοήγησης και το πρυμνιό κατάρτι του πλοίου βρισκόταν ο «εργάτης» της άγκυρας, ένας επίσης πολύπλοκος μηχανισμός, με την βοήθεια του οποίου ανέβαζαν τις τεράστιες και βαριές άγκυρες του πλοίου.
Εργάτης άγκυρας: Μηχανισμός ανάσυρσης της άγκυρας του πάρωνα
Πηγές:Εικόνες α– β) THE BUILD-UP SHIP MODEL- GHARLES G. DAVIS – DOVER PUBLICATIONS , INC . NEW YORK (p. 139). Εικόνα γ) Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
Σε ολόκληρο το μήκος του πλοίου στο δεξί και αριστερό παραπέτο του καταστρώματος, υπήρχαν οι θυρίδες (μπουκαπόρτες) από όπου εξείχαν οι κάνες των πυροβόλων (κανονιών) του πλοίου που ήταν τοποθετημένα στο κατάστρωμα του πίσω από τις θυρίδες τους.
Κανονιοθυρίδες – Μπουκαπόρτες της αριστερής συστοιχίας των πυροβόλων του Πάρωνα.
Φωτό α) Κιλλίβαντες με πυροβόλα τραβηγμένα στο κατάστρωμα πίσω από τις μπουκαπόρτες προκειμένου να οπλίσουν.
Φωτό β) Τα πυροβόλα ασφαλισμένα στις κανονιοθυρίδες έτοιμα να βάλουν κατά του αντιπάλου.
Φωτό γ) Σχεδιαστική αποτύπωση, πλάγιας όψης και κάτοψης πυροβόλου επί του αμαξιδίου του (κιλλίβαντα) με το σύστημα των σχοινιών και των τροχαλιών που επιτρέπουν στο πλήρωμα του πυροβόλου να το χειρίζεται κατά την διάρκεια της ναυμαχίας.
Πηγή: Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
Στην πλώρη του πλοίου, στο καφασωτό του ταλιαμά, βρίσκονταν οι τουαλέτες του πληρώματος. Ήταν ο καταλληλότερος χώρος μιας και διέθετε την δυνατότητα άμεσης «απομάκρυνσης» των λυμάτων, «καθαρισμό» από τα κύματα που μόνιμα έλουζαν την πλώρη του πλοίου, καθώς και την αποφυγή δυσάρεστων οσμών, μιας και ο αέρας που έσπρωχνε το πλοίο τις έδιωχνε μακριά.
Πηγή: (εικ. α & β) Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
(εικ. γ) ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΠΙΣΤΥ – ΔΙΑΤΟΜΕΣ – ΙΣΤΙΟΦΟΡΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ Γ. ΑΞΙΩΤΕΛΛΗΣ & ΣΙΑ Ε.Π.Ε. – ΑΘΗΝΑ 1994, σελ.9
β) Το πρώτο υπόφραγμα (αμπάρι) – μέσο κατάστρωμα του Πάρωνα
Το μέσο κατάστρωμα (πρώτο υπόφραγμα-αμπάρι) του πλοίου, όπου φιλοξενούνταν, από την πρύμνη προς την πλώρη, η καμπίνα του πλοιάρχου ή πλοιοκτήτη, στον ενδιάμεσο χώρο υπήρχαν δεξιά και αριστερά του κεντρικού διαδρόμου, μικροί κλειστοί χώροι που φιλοξενούν τις αποθήκες των «ευγενών εμπορευμάτων» ( μετάξια, μπαχαρικά, ακριβά ποτά, κα) και των υλικών ( σκοινιά, ιστία, πυριτιδαποθήκη, αποθήκη ξυλείας, το μπαλαούρο-φυλακή κ.α.).Στη πλώρη του πλοίου, (πλωριό υπόφραγμα) βρισκόταν ο χώρος ενδιαίτησης, το υπνωτήριο και το μαγειρείο του πλοίου.
Η ΚΑΜΠΙΝΑ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ:
Ιδιαίτερος λόγος γίνεται από τους συγγραφείς για την κάμαρη (καμπίνα) του καπετάνιου. Πολλοί εύποροι καραβοκύρηδες έδιναν ιδιαίτερη σημασία στο χώρο διαμονής τους στο πλοίο. Για το λόγο αυτό φρόντιζαν η καμπίνα τους να μην υστερεί σε άνεση, πλούτο και πολυτέλεια από τα δωμάτια της οικίας τους. Μία από τις πολλές αυτές περιπτώσεις επίδειξης πλούτου και άνεσης, αποτελούσε η καμπίνα του Μιαούλη στο πλοίο του, τον Αχιλλέα, όπου για τη διαμόρφωση του χώρου και τη διακόσμηση της είχαν δαπανηθεί 5.000 ισπανικά τάλιρα, όταν ολόκληρο το καράβι στοίχιζε 35.000- 40.000. Ήταν ολόκληρη επενδεδυμένη από πολύτιμο ξύλο και βαρύτιμα υφάσματα. Το δάπεδο ήταν στρωμένο με πανάκριβες πλάκες από αυτές που χρησιμοποιούνταν στα Βενετσιάνικα παλάτια.
Η άνετη και πολυτελής καμπίνα του πλοιοκτήτη, στους χώρους δεξιά και αριστερά από το γραφείο του που διακρίνονται οι βαρύτιμες θύρες, βρίσκονταν οι κρεβατοκάμαρες του ιδίου και των παιδιών του, που σε πολλές περιπτώσεις είχαν μαζί τους σε κάποια ταξίδια, (χαρακτηριστικό παράδειγμα η οικογένεια των Αινιτών καπεταναίων Χατζή Αντώνη και Δόμνας Βισβίζη, οι οποίοι μεγάλωσαν και μόρφωσαν τα πέντε παιδιά τους στο μπρίκι τους την περίφημη ΚΑΛΟΜΟΙΡΑ).
Πηγή: Μαρίκα Β. μπουζουμπάρδη, «Εμπορική Ναυτιλία, η Θαλασσινή Ιστορία των Σπετσών», Σπέτσες Ιστορία-Λαογραφία, τομ. Β΄, Ένωση Σπετσιωτών, 2004
Πηγή: (εικ. α & β) Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
ΠΗΓΗ:Άννα Γκέρτσου- Σαρρή, Μ’ ενάντιους ανέμους- Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2000
ΠΗΓΗ: Εθνολογικό Μουσείο Θράκης- Αγγελική Γιαννακίδου
Απόστολος Ευθυμιάδδης- Η Συμβολή της Θράκης εις τους Απελευθερωτικούς Αγώνας του Έθνους- Αλεξανδρούπολις 2005
ΠΗΓΗ: ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΠΙΣΤΥ – ΔΙΑΤΟΜΕΣ – ΙΣΤΙΟΦΟΡΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ Γ. ΑΞΙΩΤΕΛΛΗΣ & ΣΙΑ Ε.Π.Ε. – ΑΘΗΝΑ 1994, σελ.27
Στους μικρότερους κλειστούς χώρους εκατέρωθεν του προθαλάμου της καμπίνας, υπήρχαν οι «τουαλέτες» που εξυπηρετούσαν τον καπετάνιο του πλοίου και σε κάποιες περιπτώσεις, όπως αυτήν της οικογένειας Βισβίζη, τα μέλη της οικογένειας. Μέσα σε αυτούς τους χώρους υπήρχαν «δοχεία νυκτός» για τις ανάγκες. Την καθαριότητα των χώρων φρόντιζε πάντα κάποιο μέλος του πληρώματος ( συνήθως μικροί σε ηλικία, Καμαρότοι). Επίσης ο καπετάνιος σε κάποιες περιπτώσεις μπορούσε να διαθέτει κανονική ή αυτοσχέδια μπανιέρα όπου μπορούσε να φροντίζει την ατομική του υγιεινή και καθαριότητα.
Τα βαρύτιμα έπιπλα αποτελούσαν πραγματικά ξυλόγλυπτα έργα τέχνης, φερμένα από το εξωτερικό, τα σκεύη ήταν όλα ασημένια ή και χρυσά, πανάκριβα χαλιά και μεταξωτά υφάσματα κάλυπταν το δάπεδο, το κρεβάτι και τα παράθυρα του πλοίου.
Πηγή: (εικ. α & β) Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
Στον χώρο μεταξύ της καμπίνας του κυβερνήτη στην πρύμνη και τον χώρο ενδιαίτησης του πληρώματος και των μαγειρείων βρισκόταν ένας ευρύχωρος διάδρομος δεξιά και αριστερά του οποίου υπήρχαν οι αποθήκες φύλαξης των ιστίων και των σχοινιών, η αποθήκη με την ξυλεία για τις διάφορες αβαρίες και τα καυσόξυλα για το μαγείρεμα, η αποθήκη των όπλων και των πυρομαχικών, το μπαλαούρο-κρατητήριο του πλοίου και τέλος η αποθήκη όπου φυλάσσονταν τα «ευγενή» προϊόντα (μετάξι, ποτά, κλπ) που πιθανά να μετέφερε το πλοίο.
Ο ευρύχωρος κεντρικός διάδρομος του Πάρωνα, με τους αποθηκευτικούς χώρους δεξιά και αριστερά του διαδρόμου.
Φωτό α) Αποθήκη των ιστίων και των σχοινιών του Πάρωνα.
β) Αποθήκη ξυλείας και πρώτων υλών του Πάρωνα.
γ) Αποθήκη πυρομαχικών του Πάρωνα.
δ) Ο χώρος κράτησης (κρατητήριο-μπαλαούρο) του Πάρωνα.
Πηγή: Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
Όλες αυτές οι αποθήκες ήταν ασφαλισμένες (κλειδωμένες) και σε κάποιες περιπτώσεις φρουρούμενες, οι μόνοι που είχαν πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους ήταν ο καπετάνιος και οι αξιωματικοί που ήταν επιφορτισμένοι με την επιμελητεία του πλοίου, κυρίως ο λοστρόμος.
ΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΝΔΙΑΙΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ
Ο χώρος ενδιαίτησης του πληρώματος, όπου διακρίνονται οι κουκέτες με τα αχυροστρώματα.
Πηγή: Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»
Η άνεση και η πολυτέλεια που υπήρχε στην καμπίνα του κυβερνήτη βέβαια δεν ήταν κάτι που χαρακτήριζε και τον κουραδόρο, τον χώρο ενδιαίτησης του πληρώματος. Εκεί τα πράγματα ήταν απλούστερα και οι ανέσεις σχεδόν ανύπαρκτες. Ο κουραδόρος ήταν το πλωριό υπόφραγμα, ο θάλαμος με τα κρεβάτια του πληρώματος. Τα κρεβάτια ήταν στενά και άβολα και επάνω σε αυτά άπλωναν στρώματα με χόρτο. Οι μπράντες- αιώρες δεν ήταν σε ευρεία χρήση στα ελληνικά πλοία. Την ώρα που οι ναύτες ήταν εκτός υπηρεσίας συγκεντρώνονταν στο κατάστρωμα από την πρύμνη μέχρι τον κύριο ιστό. Κανείς τους δεν πλησίαζε την πρύμνη, ιερό χώρο του καπετάνιου, παρά μόνο όταν τελούσε σε διατεταγμένη υπηρεσία.
Ακόμα πιο μπροστά, προς την πλώρη, κάτω από το πλωριό υπόφραγμα βρισκόταν η κουζίνα του πλοίου, όπου ο μάγειρας του πλοίου με τον ή τους βοηθούς του ετοίμαζαν αρχικά το φαγητό του καπετάνιου και στη συνέχεια τις μερίδες φαγητού του πληρώματος.
ΠΗΓΗ: ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΠΙΣΤΥ – ΔΙΑΤΟΜΕΣ – ΙΣΤΙΟΦΟΡΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ Γ. ΑΞΙΩΤΕΛΛΗΣ & ΣΙΑ Ε.Π.Ε. – ΑΘΗΝΑ 1994, σελ.13
Η διαβίωση ήταν γενικά δύσκολη. Οι συνθήκες υγιεινής μέτριες και σε κάποιες περιπτώσεις κακές. Η τροφή και ο ιματισμός όχι πάντα επαρκείς, κάτι αναπόφευκτο βέβαια, για τα πλοία εκείνης της περιόδου.
γ) Το δεύτερο υπόφραγμα (αμπάρι) του πλοίου, κατώτερο κατάστρωμα
Στο δεύτερο υπόφραγμα κατώτερο αμπάρι του πλοίου υπήρχε ένας ενιαίος σχεδόν χώρος, κατάλληλος για την αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων εμπορευμάτων. Αυτός ο χώρος σε περιόδους όπου τα πλοία λειτουργούσαν σαν εμπορικά (κατά την προεπαναστατική κυρίως περίοδο) ήταν κατάμεστα από εμπορεύματα που έφερναν στους Έλληνες πλοιοκτήτες τεράστια κέρδη, ιδιαίτερα κατά την περίοδο των Ναπολεόντειων πολέμων, όπου όλες οι ναυτικές δυνάμεις της Ευρώπης είχαν παραμελήσει το εμπόριο, αλλά και το «σπάσιμο» των ναυτικών αποκλεισμών (κάτι που πετύχαιναν χάρη στις μοναδικές καινοτομίες των πλοίων τους), απέφεραν στους Έλληνες ναυτικούς τεράστιο πλούτο. Κατά την περίοδο των ναυτικών αγώνων της ανεξαρτησίας όπου τα πλοία λειτουργούσαν αμιγώς σαν πολεμικά, στο αμπάρι αυτό φυλάσσονταν οι προμήθειες του πλοίου.
ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΈΣΑ ΜΕΤΑΦΟΡΆΣ ΤΟΥΣ (ΒΑΡΈΛΙΑ, ΣΑΚΙΆ, ΞΥΛΟΚΙΒΏΤΙΑ)
Πηγή: Συλλογή μικροναυπηγικής «ΓΡΥΠΙΩΤΗ»