Τον οπλισμό του αποτελούσαν 18 έως 20, και κάποιες φορές περισσότερα, πυροβόλα των 12- 18 λίτρων, όλα επάνω στο κατάστρωμα. Είχε πλήρωμα 50 έως 80 ανδρών (υπάρχουν και περιγραφές που αναφέρουν πλήρωμα 150 ατόμων). Οι διαστάσεις του κυμαίνονταν από 30- 35 μέτρα μήκος στην καρίνα, 8- 9 μέτρα πλάτος και βύθισμα 5 περίπου μέτρα. Με μέσο όρο εκτοπίσματος τους 350 τόνους (τα ελληνικά μπρίκια ήταν από 200 το μικρότερο έως 500 το μεγαλύτερο τόνους).
Τα πυροβόλα ήταν τοποθετημένα πάνω σε κιλλίβαντες (τροχήλατα αμαξίδια) στερεωμένα, και μετακινούμενα από ένα σύστημα τροχαλιών και σχοινιών, που έδιναν την δυνατότητα στους πυροβολητές (πλήρωμα του πυροβόλου) να τα μετακινούν εύκολα στο εσωτερικό του καταστρώματος, να τα γεμίσουν πάλι και να τα επαναφέρουν στην αρχική τους θέση (με τις κάνες έξω από τις μπουκαπόρτες) προκειμένου να βάλουν κατά του αντίπαλου πλοίου. Τα πληρώματα των πυροβόλων αριθμούσαν ανάλογα με το μέγεθος του πυροβόλου από 8-12 άτομα, αριθμός που συχνά μεταβαλλόταν ανάλογα με την έλλειψη ή την πληρότητα του πληρώματος. Η εκπαίδευση του αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση μιας ναυτικής σύγκρουσης, τόσο η ταχύτητα αναγόμωσης (επαναγεμίσματος) των πυροβόλων όσο και η εύστοχες βολές τους αποτελούσαν τους σημαντικότερους παράγοντες της νίκης
Διαδικασία γεμίσματος και βολής ενός πυροβόλου.
Τα πληρώματα των κανονιών εργάζονταν με μεγάλη ταχύτητα. Χρειάζονταν μόνο δύο ή στην χειρότερη περίπτωση πέντε λεπτά προκειμένου να καθαρίσουν την κάνη του πυροβόλου, να γεμίσουν και να κάνουν βολή.
Το πλήρωμα τραβούσε το πυροβόλο πίσω από την θέση του στην μπουκαπόρτα του πλοίου με σχοινιά και τροχαλίες που διευκόλυναν την μετακίνηση του, καθάριζε σχολαστικά την κάνη του από υπολείμματα πυρίτιδας που θα μπορούσε να προκαλέσει έκρηξη κατά την επαναγέμιση. Γέμιζαν το πυροβόλο με μπάλες και μπαρούτι και όλα τα απαραίτητα για την επόμενη βολή.
Στην συνέχεια χρησιμοποιώντας τα σχοινιά και τις τροχαλίες επανέφεραν το πυροβόλο στην αρχική του θέση, στην θέση βολής. Περιμένοντας το «γέρμα» του πλοίου, με σχοινιά και μοχλούς, ανασήκωναν την κάνη αν ήθελαν να χτυπήσουν τα ξάρτια του εχθρικού πλοίο ή την κατέβαζαν αν ήθελαν να σημαδέψουν το κύτος του.
Όταν είχε ολοκληρωθεί η στόχευση, ο καπετάνιος του πυροβόλου άναβε το φυτίλι, ενώ το πλήρωμα του απομακρυνόταν από αυτό βουλώνοντας τα αυτιά τους. Η βίαια έκρηξη ωθούσε το πυροβόλο προς τα πίσω και το πλήρωμα έτρεχε αμέσως να το ξαναγεμίσει. Π1
Οπλισμός και εργαλεία διαχείρισης, αναγόμωσης των πυροβόλων.
Δίπλα στα πυροβόλα, μόνο κατά την διάρκεια της σύγκρουσης, υπήρχαν τοποθετημένα τα πυρομαχικά με τα οποία εξοπλίζονταν τα κανόνια, ανάλογα με την ζημιά που ήθελαν να προκαλέσουν στον αντίπαλο. Υπήρχαν πυρομαχικά (μπόμπες) κατάλληλες για την καταστροφή των ιστών και των ιστίων, άλλες για την καταστροφή της ξύλινης θωράκισης (πέτσωμα), πυρακτωμένες μπόμπες για μεγάλη καταστροφή και την μετάδοση πυρκαγιάς στο ίδιο το σκαρί του πλοίου αλλά και στα ιστία του, εκρηκτικές μπόμπες και μπόμπες διασποράς που σκοπό είχαν να προξενήσουν τεράστιες απώλειες στα εχθρικά πληρώματα.
Πλήρωμα πυροβόλου 32 λιβρών Π2
ΠΙΝΑΚΑΣ Α) Τύποι και διαστάσεις πυροβόλων 18ου-19ου αιώνα. Π3
ΠΙΝΑΚΑΣ Β) Στοιχεία τύπων πυροβόλων με την διάμετρο της κάνης και των βλημάτων τους. Π4
Οι βασικότερες πηγές προμήθειας των κανονιών που εξόπλιζαν τα Ελληνικά Μπρίκια ήταν από την κατάληψη Οθωμανικών φρουρίων και πλοίων, από τις δωρεές και την προσφορά των ομογενών από τις Ελληνικές παροικίες, όπου και μεταφέρονταν μυστικά για τις ανάγκες του αγώνα και σε κάποιες περιπτώσεις εύπορων Ελλήνων καπεταναίων η αγορά τους από φιλικά Ευρωπαϊκά λιμάνια. Για τον λόγο αυτό σπάνια συναντούσε κανείς στα Ελληνικά πλοία συστοιχίες πυροβόλων του ιδίου αμιγώς τύπου και τόπου κατασκευής. Τα κανόνια των Ελληνικών πλοίων ήταν κυρίως, πυροβόλα των 8-12 λιβρών σε λίγες περιπτώσεις 16-18 λιβρών και σε δύο σπάνιες περιπτώσεις «Γολέτα Τερψιχόρη» και «Καρτερία» συναντάμε πανίσχυρα κανόνια των 48 και 68 αντίστοιχα λιβρών, καθώς και Καρονάδες (ολμοπυροβόλα) των 68 λιβρών στο «Καρτερία» και των 42 λιβρών στην «Φρεγάτα Ελλάς».
ΠΗΓΕΣ:
α) ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΩΝ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΙΣΗΣ: ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ – τεύχος: Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1996 – Σελ. 174.
β) Maurice Abney Hastings (1941-2016) – «Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΤΕΡΙΑ Τιμημένος στην Ελλάδα, άγνωστος στην πατρίδα του
Π1: Στέφανος Μπίστης-ΔΙΑΤΟΜΕΣ – ΙΣΤΙΟΦΟΡΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ –Εκδόσεις Γ ΑΞΙΩΤΕΛΗΣ & ΣΙΑ Ε.Π.Ε.- ΑΘΗΝΑ 1994, σελ. 18
Π2: ΜΑΜΟΥΘΚΟΜΙΞ, ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΚΥΚΛΟΣ 14, W.VANCE – ΜΠΡΟΥΣ ΧΟΚΕΡ, ΠΛΩΡΗ ΓΙΑ ΓΙΒΡΑΛΤΑΡ, ΑΘΗΝΑ ΙΟΥΛΙΟΣ 1998.
Π3: (WWW VENICEBOATS COM-Βενετικός βαρύς οπλισμός-CorfuHistory)
Π4: α) (Ερευνητικά πορίσματα Ευάγγελου Ν. Γρυπιώτη.)
β) (WWW VENICEBOATS COM-Βενετικός βαρύς οπλισμός-CorfuHistory)